Özel Teknelerin Donatımı Yönetmeliği ve ADB Sınıflarının Yeniden Düzenlenmesi
17 Ocak 2026 tarihinde Resmî Gazete’de yayımlanan yeni yönetmelik ile Türkiye’de amatör denizcilik alanında uzun süredir kullanılan Amatör Denizci Belgesi sistemi köklü bir şekilde yeniden düzenlenmiştir. Bu düzenlemenin temel amacı, özel teknelerin kullanımında güvenliği artırmak, tekne boyuna göre kullanıcı yeterliliklerini netleştirmek ve eğitim-belgelendirme sürecini daha gerçekçi bir zemine oturtmaktır.
Yeni yönetmelikle birlikte Amatör Denizci Belgesi artık tek tip bir belge olmaktan çıkarılmış, tekne boyuna göre iki ayrı sınıf altında tanımlanmıştır: ADB 10 ve ADB 24.
ADB 10 Nedir?
ADB 10, tam boyu 10 metreye kadar olan özel tekneleri sevk ve idare edebilmek için verilen amatör denizci belgesidir. Bu belge daha çok kıyı seyri yapan, küçük motorlu tekneler, fiber veya ahşap tekneler ve düşük tonajlı yelkenliler için öngörülmüştür.
ADB 10 alabilmek için kişinin en az 16 yaşını doldurmuş olması, sağlık şartlarını sağlaması, idare tarafından belirlenen teorik ve uygulamalı eğitimleri tamamlaması ve sınavda başarılı olması gerekmektedir. 18 yaşından küçük olanlar ADB 10 belgesi alsalar dahi, tek başlarına tekne kullanamazlar; yanlarında belge sahibi bir yetişkin bulunması zorunludur.
Bu belge yalnızca 10 metre ve altı tekneler için geçerlidir. Tekne boyu bu sınırı aştığında ADB 10 yeterli kabul edilmez.
ADB 24 Nedir?
ADB 24, tam boyu 24 metreye kadar olan özel tekneleri kullanabilme yetkisi veren daha üst seviye bir amatör denizci belgesidir. Bu belge, daha büyük teknelerde seyir yapacak kişilerin bilgi ve deneyim seviyesinin artırılmasını hedeflemektedir.
ADB 24 alabilmek için kişinin en az 18 yaşında olması, en az 12 ay süreyle ADB 10 belgesine sahip olması, ileri seviye teorik ve uygulamalı eğitimleri tamamlaması ve sınavda başarılı olması gerekmektedir.
Denizcilik fakülteleri, denizcilikle ilgili yüksekokullar ve denizcilik alanında eğitim veren mesleki ve teknik liselerden mezun olanlar, talep etmeleri halinde sınavsız olarak ADB 24 belgesi alabilmektedir.
ADB 24 belgesi, özel teknelerde geçerli olup ticari faaliyetlerde kullanılamaz. Ticari tekneler için profesyonel yeterlikler gerekmeye devam etmektedir.
ADB 10 ve ADB 24 Karşılaştırması
ADB 10, giriş seviyesi bir belge olup 10 metreye kadar olan tekneleri kapsar ve temel denizcilik bilgilerine odaklanır. ADB 24 ise daha büyük tekneler için öngörülmüş, deneyim şartı olan ve daha kapsamlı eğitim gerektiren bir belgedir.
ADB 10 için yaş sınırı 16 iken, ADB 24 için asgari yaş 18’dir. ADB 24’e doğrudan başvuru mümkün değildir; önce ADB 10 sahibi olunması ve belirli bir süre tecrübe kazanılması gerekir.
Eski Uygulama ile Yeni Düzenleme Arasındaki Farklar
Eski yönetmelikte Amatör Denizci Belgesi tek tipti. Belgeyi alan bir kişi, herhangi bir ek belgeye ihtiyaç duymadan 24 metreye kadar olan özel tekneleri kullanabiliyordu. Bu durum, tekne boyu büyüdükçe artan risklere rağmen kullanıcı yeterliliğinin aynı kabul edilmesi anlamına geliyordu.
Yeni yönetmelik ile bu yaklaşım terk edilmiştir. Tekne boyuna bağlı olarak sorumluluğun ve riskin arttığı kabul edilmiş, buna paralel olarak belge sınıfları ayrılmıştır. Böylece 10 metre altı tekneler ile 20 metre üzeri teknelerin aynı yeterlilikle kullanılmasının önüne geçilmiştir.
Bu değişiklik, özellikle güvenlik, denizde can ve mal emniyeti ile uluslararası uygulamalara uyum açısından önemli bir adım olarak değerlendirilmektedir.
Geçiş Süreci ve Mevcut Belge Sahipleri
Yeni yönetmelik, eski Amatör Denizci Belgesi sahipleri için bir geçiş süreci öngörmektedir. Mevcut belge sahiplerine, yürürlük tarihinden itibaren beş yıl içinde teorik eğitimlerini tamamlayarak belgelerini yeni sisteme uyarlama hakkı tanınmıştır.
Bu süre içinde gerekli eğitimleri tamamlamayanların belgeleri, süre sonunda otomatik olarak ADB 10 seviyesinde değerlendirilecektir. ADB 24 yetkisinin korunması için belirlenen eğitimlerin mutlaka tamamlanması gerekmektedir.
Bundan Sonra Ne Yapılmalı?
Yeni belge alacak kişiler, öncelikle hangi tekne boyunda seyir yapacaklarını netleştirmelidir. 10 metreye kadar bir tekne için ADB 10 yeterli iken, daha büyük tekneler için ADB 24 hedeflenmelidir.
Mevcut ADB sahiplerinin ise belge durumlarını kontrol etmeleri, geçiş süresi içinde gerekli teorik eğitimleri tamamlamaları ve hak kaybına uğramamak için idarenin duyurularını yakından takip etmeleri gerekmektedir.
Bu düzenleme, amatör denizciliği zorlaştırmaktan ziyade daha bilinçli, güvenli ve sürdürülebilir bir hale getirmeyi amaçlamaktadır. Uzun vadede hem denizcilerin hem de deniz trafiğinin güvenliği açısından olumlu sonuçlar doğurması beklenmektedir.
Kasım 19, 2011, 04:00:27 ÖS
