Ekim Kasım 2025 falan gibi galiba, YapayZeka Gemini'ye sormuştum.

Yatay Kanat mı daha iyi, düşey salma mı diye. Önce yatay kanadı hiç anlamadı, bana hep yatay kuvvetlerden bahsetti. Sonra gitti okudu öğrendi geldi, ikisini konuşmaya başladık.

Tabii ki, yüzdürme için yatay kanat çok daha etkili. Bunu batmazlık veya yatmazlık olarak okuyunca, hesap biraz karışıyor tabii.

Sonuçta ikisi de kanat.

Yatay kanat düşey kuvvetle kanadı itip tekneyi düzeltiyor. Düşeykanat yada salma, yatay kuvvetle karşı koyup tekneyi düzeltiyor.

Yatay kanadın olumsuz yanı, suya girdikçe artan sürtünme nedeni ile tekneyi o tarafta frenleyip dönmeye zırluyor. Yani yatay yönde stabiliteyi bozuyor.

Salmada bu yok. Salma hem yatay hem düşeyde stabiliteyi koruyor.

Düz gitmek için salma şart.

Yatay kanat tekneyi doğrultmak için ekstra.

Dümeni aslında ikinci aşamada deneyecektim ama gecikince öne aldım.

Aslında ilk düşüncem Flow Separation mantığı ile konuya yaklaşmaktı. Sanırım bir ara söz etmiştim.

Tekne giderken, ters yönde akıyor gibi düşündüğümüz su, teknenin kıçının şekline göre az çok aynı hizada devam ederek tekneden ayrılır.

İki yandaki ters akıntı, simetrik olarak, arka yöne uzaklaşır.

Bu simetriyi bozarsan, o yanal direnç, arkada kıç tarafta asimetrik duruma gelir, denge bozulur, tekne bir tarafa döner.

Ne kadar çabuk döneceği asimetrinin büyüklüğüne ve hızına bağlı.

Bunu sağlamak için iki yanda, teknenin kıçından daha sonra, yani transomdan da sonra iki yanda çıkıntılar olması lazım.

Sürgülü doğrusal mekanizma düşünüyordum, ama o zaman aşağıdai parçayı taşıyacak sürhü üstte zayıf kalıyor.

Dönerek inmek en kolayı, ama o daha az verimli olur dedim. Arka salma sistemini düşünmeye başladım.

Bu sistem(ler) in faydası şu olacak diye düşünüyorum.

Klasik palalı dönen dümeni hareket ettirmek için akıntıya, yani teknenin hızına dik kuvvetn uygulaman lazım, ve bu büyük bir kuvvet. Ayrıca döbüş uzun olacaksa, veya seyir sürekli palayı bir yanda tutmayı gerektiriyorsa bu çok kuvvet/enerji isteyen yorucu bir iş.

Doğrusal sürgülü, veya yukarusan inme sistemde "pala" akıntı yönüne paralel hareket ettiği için öyle bir kuvvet uygulamak gerekmiyor. Gereken kuvvet sadece palanın kendi kütlesini hareket ettirmek için gereken kuvvet. Akıntı direnci yok.

Aynı nedenden, uzun dönüşte normal dümende yekeyi bırakırsan akıntı hemen palayı "düz" Konuma getirir. Amadoğrusal sistemde akıntı birşey yapamaz. Pala kendiliğinden ve kuvvet harcamadan olduğu yerde kalır.

Bu bana, uçurtma ike upraşırken üçüncü bir el gibi olmuş olur, yani iki elimi oldukça serbest bırakır, ve ileride mekanik otopilot için kolaylık sağlar..

Diye düşünüyorum. Verimi ne olur, şu an bilemiyorum.

Dört salma sistemi, Flow Separariondan biraz farklı. Kısmeno etki de olacaktır, ama ben asimetrik kanat kullanarak arkada daha etkin bir yan itme sağlayabilirim diye düşünüyorum.

Evet bu tekne hızına bağlı. Ama normal dümen de öyle zaten. Duran tekneyi dümeni çevirip döndüremezsin.

Dönüşlerde "kararsız" Olacağını düşünmüyorum. Asimetrik yapıda ve asimetrik konumlarda olacağı için, dönme yönü çok net ve belirgin olacaktır. Verimliliğini yine bilemiyorum.

Motor seyrinde zaten dümene gerek yok.
Belki her ihtimale karşı, yeljen seyri için "dıştan takma dümen" yaparım. ...

Kanat fikrini begendim. Daha once bahsettiginde anlamamisim.
Bazi yuksek performansli monohullardan salmayi cikartip iki yana itilebilen yatay kanat yapiyorlar. Tekne ne tarafa yatarsa kanadi o tarafa itip yelkenin torkuna karsilik lift olusturarak teknenin yatmasini onluyor.
Salma yok, ekstra agirlik yok vs. Epey hizli gidiyorlar. Kanat da yeterince lift olusturabildigi icin de yelken alanini da iyice abartiyorlar.

Bu baglamda senin yan kanatlar orada oldugu surece hareket halinde iken ucurtma tekneyi deviremeyecektir diye dusunuyorum. Tabi hareket yoksa bu kanatlar bir ise yaramayacak. Ama zaten o zaman da senin ekstra stabiliteye ihtiyacin yok. Bence epey pratik bir cozum bulmussun (dogru anladiysam).

Duz gitmek icin salmaya ihtiyacin olacak. Ama bu dumen olayini dogru anladim mi emin degilim.

Eger anladigim gibi ise, dumen-salmalarin lift etkisi ile mi donmeyi planliyorsun? Eger oyleyse dumen kontrolu cok zayif ve belirsiz olacaktir diye dusunuyorum. Hizinla dogrudan alakali olacaktir. Hizliyken dumen salmasini az indirsen bile teknenin burnunu bir dalga kaldirsa  aniden hizli bir manevraya donusebilir vs. Eger boyle dusunduysen benim cok da aklima yatmadi.

Bence klasik duzen tam ortada sabit bir dumen  lazim. Ki bu dumen teknenin duz cizgi takibinde de epey faydali oluyor. agirlik ve yanal direnc merkezlerinin gerisinde tork kolu olusturarak tekneyi cizgisinde stabil tutuyor. Salmalari kaldirirsan bu sefer bu stabilite girdisi olmayacak. Iki salmayi da salsan ikisi birden zit lift olusturarak sadece islak alandan degil hidrodinamikten de hissedilir kayiplar verirsin gibi geliyor bana.

AMA'lardan vazgeçtim artık da, yerine Kanat olacak.

Her ne kadar uçurtmayı ağırlık merkezinin altına bağladığımda kuvvet kolunun çok kısa kalacağı düşüncesi ile ve de teknenin düz taban olmasının da yardımı ile uçurtmanı  tekneyi yatıramayacağını düşünüyorsam da, özellikle ilk aşamalarda, veya yavaş giderken AMA yerine KANAT olacak. Muhtemelen bakıp göreceğim ki, kanatlar suya girmiyor, sonra çıkaracağım, yani artık takmayacağım.  Ama başta tedbir olarak kanatlar takılı ve kullanıma hazır olacak.

Bunların statik yüzdürücülüğü yok denecek kadar az, ama hareket halinde, tekne o tarafa yatarsa, suya batınca dinamik kaldırıcılığı olacak. Daha kısa/küçük olacak, daha hafif olacak.

Önce trapez şekilli daha büyük bir kanat planlayıp yapmıştım. O da gözüme hantal ve ağır geldi. Resimlerde temsili açık ve kapalı halleri görülüyor. AMA'ya göre yine de hafif. Kaplaması yok şu hali ile 11 kilo falan. Hem  ağır kısım alttan doğrudan tekneye bağlı, hem de kanadı kaldırmak için kullanacağım kuvvet kolu kısa olacağı için benim kaldırmam da çok zor olmayacak.

Yine de ağılık olarak, ağırlık merkezini aşağı çekeceği için vazgeçtim.

Daha da küçük, daha da hafif kanat olacak. O da salmanın hemen aynısı, biraz daha uzunu. 1.5 uzunlukta, 40 cm genişlikte. Kullandığım kanat profili, ve alanı olarak hesap yapınca, tekne yatarsa yeterli kaldırma sağlayacak gibi görünüyor.

Bir de tam aynı yerde salma olması gerekiyor. Büyük kanadın gövdeye bağlanan kenarı geniş. 1 metre. Öne alsam çok önde olacak. Arkada olmaz. Aynı yerde kolay değil, bir sürü cambazlık.

Küçük kanat olunca onu yarım kanat genişliği öne, salmayı yarım kanat genişliği arkaya alırsam, dengeleri çok bozmadan hallederim diye düşünüyorum. Vey belki tersi...


Bir de dümen konusu var.

Dümen için de aynı salmalardan kullanmayı düşünüyorum. Arkada iki yanda birer tane daha. Yani dört salmalı tekne...

Bu konuda da iki kullanım senaryosu var aklımda...

Birincisi, iki dümen salması da normalde suda, aşağıda olacak. Yani gerçekten dört salmalı olacak. Biliyorum, ıslak alan, sürtünme vs, hesapları var. Ama böyle yaparsam, kanada (AMAya) hiç hiç gerek kalmaz diye düşünüyorum.

Döneceğim zaman, döneceğim tarafın salmasını kaldırınca, teknenin kıçı diğer salma tarafına, burnu istediğim yöne dönecek. Sonra yine indireceğim.

İkinci senaryo tersi. İki dümen salması da havada, dışarıda. Fazladan sürtünme yok. Ama fazladan dengeleyici de yok. Dönmek için  aksi tarafın salması suya inecek. Teknenin kıçı aksi tarafa, burnu dönmek istediğim tafara dönecek. Sonra salma kalkacak.

Yani bütün bunları yapılabilirlik, kullanılabilirlik ölçüleri içinde birlikte düşünüp birlikte çözüyor olacağım.

Çok sağol, epey abartmışsın. Umarım yüzünü kara çıkarmam. Uğraşıyoruz bakalım.

Bende proje çok. Kanat Yelken projesinden de, en azından kalben, vazgeçmiş değilim. Her nekadar teorik olarak sonuçta uçurtma daha verimli olacak gibi duruyorsa da, yönetim bakımından kanat yelken daha kullanışlı. Ama o da yarım kaldı.

Gerçi önce toplanabilir sonra sabit kanat demişsin ama, sabit kanatla limanda ya da demirlediğinde uğraşmak zor. sanırım bu konuyu da daha önce tartışmıştık. Toplanabilir olması daha  gerekli gibi.

İki üç sene önce, direk kırıldıktan sonra, ne yapsam bu direk pratik olmuyor deyip bari bir de şişme direk deneyeyim demiştim.

Şişme kanat yelken var ama, küçük tekne için, manuel tekne için uygun değil. Hidrolik teleskopik direkler, otomatik pompa sistemleri vs. Hacim de büyük.

Ben onun yerine ortada oldukça kocaman şişme direk yapıp onun etrafına giydirilebilir bir kanat düşünmüştüm. Katlama elemanları şu pratik çadırlarda kullanılan eklemeli fiber çubuklardan oluşacaktı.

Direği 450 gr ince polyester brandadan yapmıştım. Şişince öyle gibi görünmüyor ama, 90x45 cm dikdörtgen kesitli, 6 metre boyunda şişme direk. Önce ısı kaynak denedim. tutar gibi oldu, sonra attı. Sonra Keton diye bir yapıştırıcı buldum. Baly'gillerden ama daha çabuk kuruyor ve çok daha iyi yapıştırıyor. Onunla tekrar yapıştırdım. Şişme botlardaki valflerden taktım. Ayak pompası ile 15 dakikada şişiyor. Uzun tabii.

Bir de körük gibi yerleştiremedim, resimde görünen o kasanın içine. Oradan düzgün ve kolay çıkamadı. Zamanla düzeltebilirdim belki ama, evde uğraşacak başka işler olduğundan ve yapıştırıcı da dokunmaya başladığından bırakmıştım.

Belki fikir olarak işine yarar.

Konu sadece elektronik  değil de, genel olarak teknoloji. Yani teknolojik bağımlılık.

Teknoloji ilerleyip günlük yaşantıya girdikçe, hele son yıllarda sayısal teknolojideki gelişmeler sonunda, teknolojiye bağımlı, hatta esiri durumuna geldik.

Sadece denizcilik değil. Eskiden  kaputu açıp motoru ve parçalarını görebiliyor, müdahele edebiliyorduk.

Şimdi motor adeta bir kutuda. Yanında da beyşn dedikleri birvelektronik kutu. Ne görmen anlaman, ne de müdahele etmen mümkün buma paralel, konu ile ilgili temel bilgilerimiz de yok oluyor.

Denizcilikte de öyle. Ne sekstant bilen var, ne harita okuyabilen. Pusula da öyle. GPS var, Garmin var. Hayat çok kolay.

Ama onlar devre dışı kaldı mı hayat bir kabus.

Kontrol sistemleri çok gelişkin. O kadar ki, dalgalı denizde demirlediğinde dalgadan etkikenmemen için, dalgayı önceden sezip küçük kanatçıklarla tekneye karşı hareket veren sistemler var.

Yaşadığınız ani darbeyi de karşılardı büyük olasılıkla,  tabi olayın detayını bilmiyoruz.

Ama bunlar uzman, profesyonel, özel  ve pahalı donanımlar. Özellikle elektronik donanımın deniz koşullarına uygun, iyi yalıtımlı, özel korumalı olması gerekiyor.

Benimki gibi küçük ve açık teknede bunları sağlamak epey zor.

Tamam, ben evde robot şu bu yapıyorum ama, kullandığım nalzeme hobi amaçlı 50 100 liralık dandik hobi malzemeleri (gerçi son gümrük düzenlemesinden sonra onlar da kalmadı ya) .

Yani denizde buluttan nem kapması an meselesi.

Eski mekanik sistemler de hantal ve çok daha karmaşık.

İhtiyaca cevap vermez değil, çabuk da verir. Ama fiyatı ve koşulları var....