Deniz araçlarının ve bunlara ait ana makine (deniz motoru) bileşenlerinin kayıt altına alınması, Türk denizcilik hukukunda hem mülkiyetin ispatı hem de kamu düzeni ve güvenliği açısından zorunlu tutulmuştur. Özellikle faturasız deniz motorları, uygulamada sıkça karşılaşılan ancak hukuken ciddi sorunlar doğuran bir konudur.

Bu yazıda, faturasız bir deniz motorunun neden Bağlama Kütüğü’ne kaydedilemeyeceğini ve bunun hukuki gerekçelerini ele alıyoruz.

1. Bağlama Kütüğü Nedir ve Ne Amaçla Tutulur?

Bağlama Kütüğü;

Türk bayrağı çekme hakkına sahip,

Ticari olmayan veya belirli boyut sınırları içindeki deniz araçlarının

kimlik, mülkiyet ve teknik bilgilerinin kayıt altına alındığı resmi sicildir.

Bağlama Kütüğü Ruhsatnamesi yalnızca tekneyi değil;

Teknenin ana makinesini (motorunu),

Motorun marka, model, seri numarası ve gücünü
da kapsar.

Bu nedenle motor, teknenin ayrılmaz bir unsuru olarak değerlendirilir.

2. Deniz Motoru Hukuken “Mal” Niteliğindedir

Türk hukuk sisteminde deniz motoru:

Taşınır mal niteliğindedir.

Mülkiyeti ancak hukuken geçerli belgelerle ispat edilebilir.

Bu ispatın temel yolu ise:

Fatura

Veya fatura yerine geçen resmi satış belgesidir.

Faturasız bir motor için:

Satın alma tarihi,

Satıcı bilgisi,

Motorun yasal dolaşıma girdiği an

hukuken tespit edilemez.

3. Fatura Olmadan Mülkiyet İspatı Yapılamaz

Bağlama Kütüğü kayıt işlemlerinde idare şunu arar:

“Bu motor kime ait ve yasal olarak nasıl edinildi?”

Fatura olmaması durumunda:

Mülkiyet zinciri kurulamaz

Motorun çalınmış, kaçak veya kayıt dışı olup olmadığı anlaşılamaz

İdare açısından kamu güvenliği riski doğar

Bu nedenle Liman Başkanlıkları:

Faturasız motoru kayıt altına almaz

Ruhsatnameye işlemez

4. Seri Numarası ve Teknik Kimlik Sorunu

Deniz motorlarının tamamı:

Seri numarası üzerinden takip edilir

Gerek ulusal gerek uluslararası veri tabanlarında sorgulanabilir

Fatura yoksa:

Seri numarasının doğruluğu teyit edilemez

Motorun başka bir tekneye kayıtlı olup olmadığı anlaşılamaz

Sigorta, denetim ve kaza süreçleri hukuken çözümsüz kalır

Bu da ruhsatlandırma açısından kesin ret sebebidir.

5. “Motoru Sonradan Aldım” Beyanı Yeterli midir?

Uygulamada sıkça karşılaşılan bir durumdur:

“Tekneyi aldım ama motoru sonradan taktım”

Ancak:

Sözlü beyan

Tanık

Özel yazılı anlaşmalar

resmi kayıt için geçerli değildir.

Bağlama Kütüğü işlemleri:

Belgeye dayalıdır

Yoruma ve takdire açık değildir

Dolayısıyla faturasız motor, beyanla veya dilekçeyle kaydedilemez.

6. CE Belgesi ile Fatura Birlikte Değerlendirilir

Liman Başkanlıkları ve denetim birimleri açısından:

Fatura → Mülkiyetin ispatı

CE Belgesi → Teknik uygunluğun ispatı

birlikte aranır.

Fatura yoksa:

CE belgesi tek başına yeterli değildir

CE belgesi yoksa:

Fatura tek başına kayıt için yeterli olmaz

Bağlama Kütüğü kayıtları hem hukuki hem teknik uygunluğu esas alır.

6-1. Seri Numarası, CE Etiketi ve Ruhsat Uyumu

CE belgeli bir deniz motorunda:

Motor üzerinde CE etiketi

Seri numarası

Güç (kW / HP) bilgileri

bulunur ve bu bilgiler:

Fatura

CE uygunluk beyanı

Bağlama Kütüğü Ruhsatnamesi

ile birebir örtüşmelidir.

Bu uyum yoksa:

Ruhsata işleme yapılmaz

Denetimlerde ağır yaptırımlar uygulanır

7. Hukuki Sonuçlar ve Riskler

Faturasız motor kullanmanın doğurabileceği sonuçlar:

Bağlama Kütüğü ruhsatnamesi düzenlenemez

Denetimlerde idari para cezası

Teknenin seferden men edilmesi

Sigorta geçersizliği

Olası kazalarda tam kusur yüklenmesi

Özellikle Sahil Güvenlik kontrollerinde motor bilgileri ruhsatla uyuşmuyorsa ciddi yaptırımlar uygulanabilir.

8. Çözüm Var mı?

Faturasız bir deniz motoru için:

Sonradan fatura düzenlenmesi hukuken mümkün değildir

Geriye dönük belge oluşturulamaz

Tek hukuki çözüm:

Motorun faturalı ve belgeli bir şekilde yeniden edinilmesi

Veya mevcut motorun yasal satıcıdan resmi devir belgeleriyle alınmasıdır

Sonuç

Türk denizcilik hukuku ve Bağlama Kütüğü uygulamaları açısından;

Deniz motoru, teknenin ayrılmaz bir parçasıdır

Mülkiyeti belgeyle ispatlanmak zorundadır

Faturasız bir deniz motoru hukuken kayıt altına alınamaz

Bu durum yalnızca bürokratik bir eksiklik değil,
hukuki güvenlik ve deniz emniyeti meselesidir.

Denize çıkmadan önce değil,
satın alırken belgeyi sormak,
ileride yaşanabilecek ciddi sorunların önüne geçer.

İşi o boyutları ile irdelersek zaten her şey apaçık ortada.
Karbon salınımını rekor seviyede yapan ülkeler ne hikmetse küresel ısınma vs çok umrunda olmuyor. ABD özelinde kullanılan yüksek hacimli araçlar , yakıt tüketimi gelişmekte olan ülkelerin sanayi üretimine bedeldir belkide.

Her yönden kapana kısılmış , hareket alanı olmayan bir milletiz malesef. Kendi tekneni yapmak aslında ufak bir kaçış rampasıydı ama onuda farkedip tıkadılar malesef.